ΕΔΑΦΟΣΦΑΙΡΙΣΗ – ΠΕΤΑΝΚ (PÉTANQUE) – ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ

Η Εδαφοσφαίριση (Pétanque) είναι ένα άθλημα ακρίβειας και στρατηγικής, στο οποίο οι αθλητές προσπαθούν να τοποθετήσουν τις μεταλλικές μπάλες τους όσο το δυνατόν πιο κοντά σε μια μικρή ξύλινη ή συνθετική σφαίρα-στόχο, που ονομάζεται jack ή cochonnet.

Αποτελεί ένα από τα αθλήματα των Παγκόσμιων Αγώνων Μεταμοσχευμένων, που διοργανώνονται από την Παγκόσμια Ομοσπονδία Μεταμοσχευμένων (World Transplant Games Federation – WTGF). Είναι ένα άθλημα που συνδυάζει αυτοσυγκέντρωση, τεχνική, ψυχραιμία και τακτική σκέψη, ενώ δεν απαιτεί υψηλή ένταση ή ιδιαίτερα μεγάλη σωματική καταπόνηση.

Στους Παγκόσμιους Αγώνες Μεταμοσχευμένων διεξάγονται ατομικοί αγώνες ανδρών και γυναικών, καθώς και αγώνες διπλών ανδρών και γυναικών. Η εδαφοσφαίριση προσφέρει τη δυνατότητα συμμετοχής σε αθλητές διαφορετικών ηλικιών και επιπέδων φυσικής κατάστασης, αναδεικνύοντας ότι ο αθλητισμός μπορεί να είναι προσβάσιμος και ουσιαστικός για όλους.

1. ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ

Στο πρόγραμμα των Παγκόσμιων Αγώνων Μεταμοσχευμένων περιλαμβάνονται τέσσερα αγωνίσματα:

• Ατομικό Ανδρών (Men’s Singles): Κάθε αθλητής αγωνίζεται μόνος του απέναντι σε έναν αντίπαλο.
• Ατομικό Γυναικών (Women’s Singles): Κάθε αθλήτρια αγωνίζεται μόνη της απέναντι σε μία αντίπαλο.
• Διπλό Ανδρών (Men’s Doubles): Δύο αθλητές σχηματίζουν ομάδα και αγωνίζονται απέναντι σε αντίστοιχη ομάδα δύο αθλητών.
• Διπλό Γυναικών (Women’s Doubles): Δύο αθλήτριες σχηματίζουν ομάδα και αγωνίζονται απέναντι σε αντίστοιχη ομάδα δύο αθλητριών.

Στα ατομικά αγωνίσματα κάθε αθλητής διαθέτει τρεις μεταλλικές μπάλες (boules). Στα διπλά, κάθε αθλητής διαθέτει επίσης τρεις μπάλες, επομένως κάθε ομάδα έχει συνολικά έξι μπάλες.

Σημειώνεται ότι στους Παγκόσμιους Αγώνες Μεταμοσχευμένων η εδαφοσφαίριση διεξάγεται σε ατομικό και διπλό επίπεδο, ενώ το αγώνισμα των τριπλών (triples), που υπάρχει στο γενικό άθλημα, δεν περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα που παρουσιάζει η WTGF.

2. ΗΛΙΚΙΑΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Οι αθλητές στους Παγκόσμιους Αγώνες Μεταμοσχευμένων αγωνίζονται σε ηλικιακές κατηγορίες, χωριστά για άνδρες και γυναίκες.

Οι ηλικιακές κατηγορίες ενηλίκων είναι:

Στα αγωνίσματα διπλού, όταν εφαρμόζονται ηλικιακές κατηγορίες, οι γενικές κατηγορίες της WTGF είναι:

• Κάτω των 30 ετών.
• 30–49 ετών.
• 50 ετών και άνω.

Η ακριβής κατάταξη των ζευγαριών και οι ηλικιακές υποδιαιρέσεις επιβεβαιώνονται από την ειδική προκήρυξη και τους κανονισμούς κάθε διοργάνωσης.

Σημαντικό: Η ηλικία που λαμβάνεται υπόψη είναι εκείνη που έχει συμπληρώσει ο αθλητής την ημέρα της Τελετής Έναρξης των Αγώνων. Οι αθλητές ηλικίας 80 ετών και άνω μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να επιλέξουν να αγωνιστούν στην κατηγορία 70–79 ετών, αλλά θα πρέπει να διατηρήσουν την ίδια ηλικιακή κατηγορία στα υπόλοιπα αγωνίσματα της συγκεκριμένης αθλητικής δραστηριότητας.

3. ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ

Οι αγώνες εδαφοσφαίρισης στους Παγκόσμιους Αγώνες Μεταμοσχευμένων διεξάγονται σύμφωνα με τους επίσημους κανονισμούς της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εδαφοσφαίρισης (Fédération Internationale de Pétanque et Jeu Provençal – FIPJP), με τις ειδικές τροποποιήσεις που ορίζει η WTGF για κάθε διοργάνωση.

Τρόπος διεξαγωγής

Πριν από την έναρξη του αγώνα πραγματοποιείται κλήρωση, ώστε να καθοριστεί ποιος αθλητής ή ποια ομάδα θα έχει το δικαίωμα να ρίξει πρώτη τη μικρή σφαίρα-στόχο (jack).

Ο αθλητής που κερδίζει την κλήρωση επιλέγει το σημείο εκκίνησης και τοποθετεί ή σχηματίζει τον κύκλο ρίψης. Από αυτόν τον κύκλο πραγματοποιούνται όλες οι ρίψεις των μεταλλικών σφαιρών.

Η μικρή σφαίρα-στόχος πρέπει να ριχθεί σε απόσταση από 6 έως 10 μέτρα από τον κύκλο ρίψης.

Στη συνέχεια, ο πρώτος αθλητής ρίχνει μία από τις μεταλλικές μπάλες του, προσπαθώντας να την τοποθετήσει όσο το δυνατόν πιο κοντά στον στόχο.

Ο αντίπαλος προσπαθεί είτε να τοποθετήσει τη δική του μπάλα πιο κοντά στον στόχο είτε να απομακρύνει την μπάλα του αντιπάλου με εύστοχη ρίψη.

Οι αθλητές συνεχίζουν εναλλάξ ή σύμφωνα με την εξέλιξη της φάσης, μέχρι να εξαντληθούν όλες οι διαθέσιμες μπάλες.

Σύστημα βαθμολόγησης

Μετά την ολοκλήρωση όλων των ρίψεων, βαθμολογείται η ομάδα ή ο αθλητής που έχει την πλησιέστερη μπάλα στον στόχο.

Ο νικητής της συγκεκριμένης φάσης (end) κερδίζει έναν βαθμό για κάθε δική του μπάλα που βρίσκεται πιο κοντά στον στόχο από την πλησιέστερη μπάλα του αντιπάλου.

Επομένως, σε μία φάση μπορούν να απονεμηθούν από 1 έως 6 βαθμοί, ανάλογα με τον αριθμό των μπαλών που βρίσκονται σε ευνοϊκότερη θέση.

Ο αγώνας συνεχίζεται με νέες φάσεις, μέχρι ένας αθλητής ή μία ομάδα να συγκεντρώσει 13 βαθμούς και να αναδειχθεί νικητής.

Σε ορισμένες διοργανώσεις ή προκριματικές φάσεις, οι ειδικοί κανονισμοί μπορούν να προβλέπουν διαφορετικό σύστημα διεξαγωγής ή χρονικό περιορισμό.

Σύστημα διεξαγωγής στους Παγκόσμιους Αγώνες του 2025

Σύμφωνα με τις οδηγίες της διοργάνωσης του 2025 στη Δρέσδη, στην προκαταρκτική φάση εφαρμόστηκε το ελβετικό σύστημα (Swiss system).

Στο σύστημα αυτό:

• Η πρώτη αγωνιστική πραγματοποιείται με τυχαία κλήρωση.
• Στις επόμενες αγωνιστικές, οι αθλητές ή οι ομάδες με τον ίδιο αριθμό νικών αγωνίζονται μεταξύ τους.
• Η κατάταξη διαμορφώνεται ανάλογα με τα αποτελέσματα των αναμετρήσεων.

Το συγκεκριμένο σύστημα αφορά τη διοργάνωση του 2025 και δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα εφαρμοστεί απαράλλακτο σε κάθε επόμενη διοργάνωση.

4. ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ

Για την ομαλή και δίκαιη διεξαγωγή των αγώνων, οι αθλητές οφείλουν να τηρούν συγκεκριμένους κανόνες:

Κύκλος ρίψης: Οι ρίψεις πραγματοποιούνται μέσα από τον προβλεπόμενο κύκλο. Ο κύκλος έχει εσωτερική διάμετρο περίπου 50 εκατοστών, όταν χρησιμοποιείται ο επίσημος προκατασκευασμένος τύπος.

Θέση των ποδιών: Κατά τη ρίψη, τα πόδια πρέπει να βρίσκονται μέσα στον κύκλο και να παραμένουν σε επαφή με το έδαφος μέχρι η μπάλα να αγγίξει το έδαφος. Δεν επιτρέπεται ο αθλητής να βγει από τον κύκλο πριν ολοκληρωθεί η ρίψη.

Ρίψη της μικρής σφαίρας: Ο στόχος πρέπει να τοποθετηθεί σε έγκυρη απόσταση, σύμφωνα με τους διεθνείς κανονισμούς.

Απαγόρευση μετακίνησης των μπαλών: Οι αθλητές δεν επιτρέπεται να μετακινούν τις μπάλες που βρίσκονται στον αγωνιστικό χώρο κατά τη διάρκεια της φάσης, ακόμη και αν θεωρούν ότι δεν πρόκειται να προσμετρηθούν στη βαθμολογία.

Μέτρηση αποστάσεων: Όταν υπάρχει αμφιβολία για το ποια μπάλα βρίσκεται πιο κοντά στον στόχο, η απόσταση ελέγχεται με κατάλληλο όργανο μέτρησης και, εφόσον χρειάζεται, με την παρέμβαση του διαιτητή.

Σεβασμός στον αντίπαλο: Οι αθλητές οφείλουν να διατηρούν αθλητική συμπεριφορά, να σέβονται τις αποφάσεις των διαιτητών και να μην παρεμποδίζουν την προσπάθεια του αντιπάλου.

5. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Ο βασικός εξοπλισμός της εδαφοσφαίρισης περιλαμβάνει:

Μεταλλικές μπάλες (Boules)

Οι μπάλες είναι κατασκευασμένες από μέταλλο και πρέπει να πληρούν τις προδιαγραφές της FIPJP.

Τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά τους είναι:

• Διάμετρος: από 7,05 έως 8 εκατοστά.
• Βάρος: από 650 έως 800 γραμμάρια.
• Κατασκευή: μεταλλική, κοίλη και χωρίς μη επιτρεπόμενα υλικά πλήρωσης.
• Σήμανση: πρέπει να φέρουν ευδιάκριτη ένδειξη του κατασκευαστή και του βάρους τους.

Μικρή σφαίρα-στόχος (Jack ή Cochonnet)

Είναι η μικρή σφαίρα προς την οποία κατευθύνονται οι μεταλλικές μπάλες. Αποτελεί το σημείο αναφοράς για τη βαθμολόγηση κάθε φάσης.

Κύκλος ρίψης

Είναι ο ειδικά οριοθετημένος χώρος από τον οποίο πραγματοποιούνται οι ρίψεις. Μπορεί να σχηματίζεται στο έδαφος ή να χρησιμοποιείται επίσημος προκατασκευασμένος κύκλος.

Αγωνιστικός χώρος

Η εδαφοσφαίριση μπορεί να διεξαχθεί σε διάφορες επιφάνειες, όπως χώμα, χαλίκι ή ειδικά διαμορφωμένο έδαφος. Στις επίσημες διεθνείς διοργανώσεις ο αγωνιστικός χώρος μπορεί να είναι οριοθετημένος σε επιμέρους διαδρόμους, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή διεξαγωγή των αναμετρήσεων.

Σύμφωνα με τους γενικούς κανονισμούς της FIPJP, οι διαστάσεις ενός οριοθετημένου γηπέδου για διεθνείς διοργανώσεις είναι τουλάχιστον 15 μέτρα μήκος και 4 μέτρα πλάτος.

6. ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Η συμμετοχή στους Παγκόσμιους Αγώνες Μεταμοσχευμένων προϋποθέτει την πλήρωση των γενικών ιατρικών κριτηρίων της WTGF.

Οι αθλητές που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου ή μυελού των οστών πρέπει να διαθέτουν την απαιτούμενη ιατρική έγκριση και να πληρούν τις προϋποθέσεις συμμετοχής που ορίζει η Ομοσπονδία.

Κατά κανόνα, απαιτείται να έχει παρέλθει τουλάχιστον ένα έτος από τη μεταμόσχευση, με σταθερή λειτουργία του μοσχεύματος, καλή ιατρική κατάσταση και κατάλληλη προετοιμασία για το άθλημα στο οποίο θα συμμετάσχουν.

Σε ειδικές περιπτώσεις, αθλητές που βρίσκονται τουλάχιστον έξι μήνες μετά τη μεταμόσχευση, με σταθερή λειτουργία του μοσχεύματος, προπονητική προετοιμασία και έγκριση του θεράποντος ιατρού τους, μπορούν να εξεταστούν από την Ιατρική Επιτροπή της WTGF.

Η τελική έγκριση συμμετοχής εξαρτάται από την αξιολόγηση των αρμόδιων ιατρικών οργάνων.

Η εδαφοσφαίριση θεωρείται άθλημα χαμηλής σωματικής επιβάρυνσης, καθώς βασίζεται κυρίως στην ακρίβεια, την ισορροπία, τον έλεγχο των κινήσεων και τη συγκέντρωση. Ωστόσο, κάθε αθλητής πρέπει να αξιολογείται ατομικά από τον θεράποντα ιατρό του.

7. ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΙΑ

Στο πρόγραμμα της εδαφοσφαίρισης των Παγκόσμιων Αγώνων Μεταμοσχευμένων περιλαμβάνονται τέσσερα αγωνίσματα:

1. Ατομικό Ανδρών.
2. Ατομικό Γυναικών.
3. Διπλό Ανδρών.
4. Διπλό Γυναικών.

Οι αθλητές αγωνίζονται για την κατάκτηση μεταλλίων ανάλογα με το αγώνισμα, το φύλο και τις ηλικιακές κατηγορίες που προβλέπει η διοργάνωση.

Στους Αγώνες του 2025 στη Δρέσδη προβλέφθηκαν χρυσό, αργυρό και χάλκινο μετάλλιο. Χάλκινο μετάλλιο απονεμήθηκε και στους δύο αθλητές ή στις δύο ομάδες που αποκλείστηκαν στους ημιτελικούς, σύμφωνα με το σύστημα απονομής της διοργάνωσης.

Ο αριθμός των μεταλλίων και ο ακριβής τρόπος απονομής εξαρτώνται από τις συμμετοχές και τους ειδικούς κανονισμούς κάθε διοργάνωσης.

8. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΘΛΗΤΩΝ

Οι αθλητές που συμμετέχουν στους αγώνες εδαφοσφαίρισης οφείλουν:

• Να γνωρίζουν και να τηρούν τους επίσημους κανονισμούς της FIPJP και τις ειδικές οδηγίες της WTGF.
• Να διαθέτουν κατάλληλο και εγκεκριμένο αγωνιστικό εξοπλισμό.
• Να σέβονται τους αντιπάλους, τους διαιτητές και τους διοργανωτές.
• Να τηρούν το πρόγραμμα και τις ώρες προσέλευσης στους αγωνιστικούς χώρους.
• Να ακολουθούν τις οδηγίες των υπευθύνων της διοργάνωσης.
• Να επιδεικνύουν αθλητικό πνεύμα και υπευθυνότητα σε όλη τη διάρκεια των αγώνων.

Στους Παγκόσμιους Αγώνες του 2025 στη Δρέσδη διευκρινίστηκε επίσης ότι στον αγωνιστικό χώρο κατά τη διάρκεια της αναμέτρησης επιτρέπεται να βρίσκονται μόνο οι αθλητές που συμμετέχουν στον αγώνα. Προπονητές, συνοδοί και θεατές πρέπει να παραμένουν εκτός του αγωνιστικού χώρου.

9. ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Για τη σύνταξη της σελίδας χρησιμοποιήθηκαν οι ακόλουθες πηγές:

1. 1. World Transplant Games Federation (WTGF) – Petanque: Γενική περιγραφή του αθλήματος, αγωνίσματα και βασικοί κανόνες.
      https://wtgf.org/petanque/
   2. WTGF – Sports Rules: Γενικές ηλικιακές κατηγορίες και κανόνες συμμετοχής στους Παγκόσμιους Αγώνες.
      https://wtgf.org/sports-rules/

1. World Transplant Games 2025 – Petanque Athlete Information: Ειδικές πληροφορίες για το πρόγραμμα, τις ηλικιακές κατηγορίες, το σύστημα διεξαγωγής και την απονομή μεταλλίων.
   https://wtg2025.com/wp-content/uploads/2025/08/PetanqueAthleteInformation.pdf

Σημείωση: Οι ειδικές ρυθμίσεις που αναφέρονται για το 2025 αφορούν τη συγκεκριμένη διοργάνωση. Οι κανονισμοί, οι ηλικιακές κατηγορίες και το σύστημα διεξαγωγής ενδέχεται να τροποποιηθούν σε επόμενους Παγκόσμιους Αγώνες. Για κάθε νέα διοργάνωση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πιο πρόσφατη επίσημη προκήρυξη της WTGF.

10. Ενδιαφέρεσαι να γίνεις μέλος της ομάδας μας;

Αν ενδιαφέρεσαι να γίνεις μέλος της ομάδας μας μάθε περισσότερα για τη διαδικασία & τις προϋποθέσεις εγγραφής εδώ: